Kamboca ilə əməkdaşlıq Azərbaycanın Asiya istiqamətində mövqelərini gücləndirir

Əziz Ələkbərli
Milli Məclisin deputatı,
Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin sədri

Müasir dünyada dövlətlərin beynəlxalq mövqeyi yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, qurduqları tərəfdaşlıqların miqyası, iqtisadi əlaqələrinin səmərəliliyi və milli maraqlarını beynəlxalq müstəvidə nə dərəcədə təmin etmələri ilə müəyyən olunur. Bu baxımdan Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetlə görüşü və aparılan müzakirələr ölkəmizin xarici siyasətinin Asiya istiqamətində genişlənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Mənim qənaətimcə, bu təmaslara yalnız ikitərəfli münasibətlərin inkişafı kimi deyil, Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıq imkanlarının artırılması kontekstində yanaşmaq lazımdır.

Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri müxtəlif regionlarla qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əlaqələr qurmasıdır. BMT, Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə çərçivəsində Azərbaycanla Kambocanın əməkdaşlığı bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Kambocanın ölkəmizin ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusu əldə etməsinə verdiyi dəstək də Cənub-Şərqi Asiya ilə əlaqələrin genişləndirilməsi üçün əlavə imkan yaradır. Hesab edirəm ki, bu siyasi potensialdan daha fəal istifadə olunmalı, Azərbaycanın regiondakı iqtisadi və diplomatik mövqelərinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl iş aparılmalıdır.

Cənab Prezidentin də diqqətə çatdırdığı kimi, Azərbaycanla Kamboca arasında ticarət dövriyyəsi hələlik mövcud imkanlara uyğun səviyyədə deyil. Burada əsas məsələ siyasi dialoqun iqtisadi nəticələrini artırmaqdır. Birgə işçi qrupunun yaradılması və biznes forumunun keçirilməsi düzgün istiqamətdə atılmış addımlardır. İndi sahibkarlar arasında birbaşa əlaqələrin qurulması, bazarların qarşılıqlı öyrənilməsi, investisiya imkanlarının müəyyənləşdirilməsi və konkret layihələrin hazırlanması vacibdir. Deputat olaraq düşünürəm ki, iqtisadi əməkdaşlığın səmərəliliyi imzalanan sənədlərin sayından çox, onların yeni iş yerlərinə, artan ticarət dövriyyəsinə və real investisiya layihələrinə çevrilməsi ilə ölçülməlidir.

Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, nəqliyyat infrastrukturu və Avropa ilə Asiyanı birləşdirən marşrutlarda artan rolu bu münasibətlər üçün əlavə üstünlüklər yaradır. Kamboca ilə əməkdaşlıq ölkəmizin Cənub-Şərqi Asiya bazarlarına çıxış imkanlarının araşdırılmasına, ixrac coğrafiyasının genişləndirilməsinə və yeni iqtisadi tərəfdaşların cəlb edilməsinə xidmət edə bilər. Bunun üçün qarşılıqlı ticarətə yararlı məhsullar müəyyənləşdirilməli, biznes dairələri arasında davamlı əlaqələr yaradılmalı və əməkdaşlıq konkret iqtisadi maraqlar üzərində qurulmalıdır.

Mən təhsil və rəqəmsal idarəetmə sahələrini də perspektivli istiqamətlər hesab edirəm. Sovet dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil alması iki xalq arasında humanitar əlaqələrin tarixi əsasını təşkil edir. Bu ənənənin bərpası tələbə və mütəxəssis mübadiləsinə yeni imkanlar aça bilər. Azərbaycanın “ASAN xidmət” modeli üzrə təcrübəsinin Kambocada maraq doğurması isə ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlığa yalnız iqtisadi resursları ilə deyil, dövlət idarəçiliyi sahəsində qazandığı təcrübə ilə də töhfə vermək imkanını göstərir.

Azərbaycanla Kambocanı birləşdirən məsələlərdən biri də mina təhlükəsidir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə mina partlayışları nəticəsində 400-dən çox insanın həlak olması və ya xəsarət alması bu problemin ölkəmiz üçün nə qədər ağır nəticələr doğurduğunu göstərir. Bu sahədə təcrübə mübadiləsi, mütəxəssis hazırlığı və birgə təlimlər yalnız ikitərəfli əməkdaşlığa deyil, insanların həyatının qorunmasına da xidmət edə bilər.

Cənab Prezident İlham Əliyevin sülh və təhlükəsizliyin beynəlxalq hüquqa, suverenliyə və ərazi bütövlüyünə əsaslanmalı olduğu barədə mövqeyi Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm prinsiplərini ifadə edir. Ölkəmizin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsi, azad edilmiş torpaqlarda genişmiqyaslı quruculuq işlərinin aparılması və “Böyük Qayıdış” Proqramının həyata keçirilməsi bu siyasətin real nəticələridir. Dövlətimizin bu təcrübəsi beynəlxalq tərəfdaşlarla münasibətlərdə sülhün, təhlükəsizliyin və beynəlxalq hüquqa hörmətin əhəmiyyətini bir daha önə çıxarır.

Əminliklə demək olar ki, Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin inkişafı üçün mövcud siyasi iradə konkret iqtisadi və humanitar nəticələrlə möhkəmləndiriləcəkdir. Bizim vəzifəmiz yaranmış imkanları düzgün qiymətləndirmək, milli maraqlarımızı nəzərə alaraq yeni tərəfdaşlıqlar qurmaq və əldə olunan razılaşmaların icrasına diqqətlə yanaşmaqdır. Azərbaycan bu gün beynəlxalq münasibətlərdə etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir. Kamboca ilə əməkdaşlığın genişlənməsi də ölkəmizin xarici əlaqələrinin şaxələndirilməsinə, iqtisadi imkanlarının artırılmasına və Asiya istiqamətində mövqelərinin möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.