Milli birlik və həmrəylik Azərbaycanın gücünün əsas dayağıdır

Əziz Ələkbərli,

Milli Məclisin üzvü,

Qərbi Azərbaycan İcması

İdarə heyətinin sədri

Bəzən bir ölkənin gücünü onun ərazisi, iqtisadi göstəriciləri və ya beynəlxalq əlaqələrinin miqyası ilə ölçürlər. Halbuki dövlətin ən mühüm dayaqlarından biri cəmiyyətin daxilindəki birlik, insanların ortaq gələcəyə inamı və müxtəlifliklərə münasibətidir. Cənab Prezident İlham Əliyevin Bakıda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılışındakı çıxışında Azərbaycanın multikulturalizm ənənələrinə və milli həmrəyliyinə xüsusi yer ayırması bu baxımdan diqqətəlayiqdir.

Azərbaycan tarixən müxtəlif mədəniyyətlərin qovuşduğu coğrafiyada yerləşib. Şərqlə Qərbin, müxtəlif dini və mənəvi ənənələrin təmas nöqtəsində olmaq ölkəmizin tarixinə, məişətinə və mədəniyyətinə özünəməxsus çalarlar verib. Bu coğrafi mövqe təkcə xəritədəki yerimiz deyil, həm də əsrlər boyu formalaşmış münasibətlər sistemidir. Müxtəlifliklə yanaşı yaşamaq təcrübəsi Azərbaycan cəmiyyətinin yaddaşında mühüm yer tutur.

Cənab Prezident İlham Əliyev forumdakı çıxışında Azərbaycanda müxtəlif etnik qrupların və dini icmaların nümayəndələrinin Konstitusiyaya uyğun olaraq bərabər hüquqlara malik olduqlarını, cəmiyyətdə qarşılıqlı hörmət və anlaşmanın ölkənin sabit inkişafında mühüm rol oynadığını vurğuladı. Dövlət başçısının sözlərində diqqət çəkən əsas məqam budur ki, milli birlik insanların eyni kökdən gəlməsi və ya eyni dini mənsubiyyəti daşıması ilə məhdudlaşmır. Birlik, ilk növbədə, ortaq dövlətə, ümumi vətənə və gələcəyə bağlılıqdır.

Dünyanın bir çox bölgəsində etnik və dini fərqlər siyasi qarşıdurmaların, ayrı-seçkiliyin və sosial parçalanmanın səbəbinə çevrilib. Bu reallıq fonunda mədəniyyətlərarası dialoqun əsas vəzifəsi fərqli kimlikləri aradan qaldırmaq deyil, onların qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşamasına imkan yaratmaqdır. İnsan öz dilini, adət-ənənəsini və mədəni yaddaşını qoruyaraq ümumi cəmiyyətin ayrılmaz hissəsi ola bilər.

Azərbaycanın multikulturalizm təcrübəsi beynəlxalq auditoriyaya məhz bu baxımdan təqdim olunur. Burada söhbət yalnız müxtəlif mədəniyyətlərin mövcudluğundan getmir. Əsas məsələ fərqliliklərin cəmiyyətin ümumi inkişafına mane olmaması, əksinə, onun mənəvi və mədəni imkanlarını zənginləşdirməsidir. Qarşılıqlı hörmətin qorunması həm dövlət institutlarının məsuliyyətini, həm də insanların gündəlik davranışlarında tolerantlıq nümayiş etdirməsini tələb edir.

Ancaq birlik öz-özünə yaranmır və bir dəfə əldə olunmaqla əbədi təmin edilmir. O, ədalətli münasibət, hüquq bərabərliyi, ictimai məsuliyyət və qarşılıqlı etimad üzərində qurulur. Müxtəlif qrupların cəmiyyətin həyatında özlərini bərabərhüquqlu hiss etmələri, milli maraqlara ortaq münasibət göstərmələri üçün bu prinsiplər gündəlik həyatda da qorunmalıdır. Multikulturalizm yalnız beynəlxalq tədbirlərdə səsləndirilən anlayış deyil, ailədə, məktəbdə, iş yerində və ictimai münasibətlərdə yaşadılan dəyərdir.

Cənab Prezident İlham Əliyev çıxışında Ermənistanın hərbi təcavüzü və işğalı, eləcə də İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı müxtəlif etnik və dini qrupların nümayəndələrinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda birləşməsinə toxundu. Dövlət başçısının bu fikri milli həmrəyliyin yalnız gündəlik sabitlik dövründə deyil, ölkənin taleyini müəyyən edən çətin məqamlarda da əhəmiyyətini göstərir.

Vətən anlayışı insanları ortaq tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlərlə birləşdirir. Lakin bu bağlılıq ən çox sınaq anlarında özünü göstərir. İnsanlar fərqli ailələrdən, bölgələrdən və mədəni mühitlərdən gəlsələr də, təhlükə qarşısında ümumi vətənin müdafiəsini ortaq məsuliyyət kimi qəbul edə bilərlər. Bu, milli birliyin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biridir.

Azərbaycanın müasir tarixində ərazi bütövlüyünün bərpası dövlətçilik və milli yaddaş baxımından mühüm hadisədir. Bu prosesin ictimai mənası yalnız hərbi nəticələrlə məhdudlaşmır. O, uzun illər doğma yurdlarından ayrı düşmüş insanların taleyi, ailələrin yaddaşı və ölkənin gələcək inkişafı ilə də bağlıdır. Buna görə də müharibədən sonrakı dövrdə birliyin qorunması, sülhün möhkəmləndirilməsi və cəmiyyətin gələcəyə yönəlməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Həmrəylik keçmişdə əldə olunan nəticələri xatırlamaqla yanaşı, gələcək üçün ortaq məqsədlər müəyyənləşdirməyi də tələb edir. Ölkənin inkişafı, gənc nəslin təhsili, mədəni irsin qorunması, sosial məsuliyyət və dövlət institutlarına ictimai etimad bu məqsədlərin mühüm hissəsidir. Milli birlik yalnız çətinliklərə qarşı birləşmək deyil, gündəlik həyatda da bir-birinə dayaq olmaq bacarığıdır.

Dövlətimizin başçısı çıxışında Azərbaycanın uzun tarixi dövrlərdə dövlətçilikdən məhrum olmasına baxmayaraq, milli dəyərlərini, dilini və ənənələrini qoruyub saxlamasına da diqqət çəkdi. Bu fikir müstəqilliyin mahiyyətini daha geniş müstəvidə anlamağa imkan verir. Dövlət müstəqilliyi yalnız siyasi qərarları özün vermək hüququ deyil; həm də milli kimliyi yaşatmaq, inkişaf yolunu müəyyənləşdirmək və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyət daşımaq imkanıdır.

Azərbaycan 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra qarşısında mürəkkəb vəzifələr dayanırdı. Ölkə həm yeni dövlət institutlarını möhkəmləndirməli, həm iqtisadi və sosial problemləri həll etməli, həm də Ermənistanla münaqişənin yaratdığı ağır nəticələrlə üzləşməli idi. Bu yol asan olmayıb. Lakin müstəqillik illərində əldə olunan dəyişikliklər ölkənin öz inkişaf istiqamətini müəyyənləşdirmək imkanının nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir.

Dövlətin müstəqil siyasət yürütməsi ilə cəmiyyətin birliyi arasında da sıx əlaqə var. Xarici siyasətdə mövqeyini qorumaq üçün ölkənin aydın milli maraqlara, işlək institutlara və ictimai dayaq nöqtələrinə ehtiyacı olur. Eyni zamanda, müstəqilliyin uzunmüddətli gücü insanların hüquqlarının qorunması, müxtəlif fikirlərə hörmət və ortaq gələcəyə inamla möhkəmlənir.

VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun Bakıda keçirilməsi Azərbaycan üçün öz təcrübəsini beynəlxalq auditoriya ilə bölüşmək imkanıdır. 100-dən çox ölkədən gələn qonaqların iştirakı tədbirin miqyasını göstərməklə yanaşı, müxtəlif cəmiyyətlərin ortaq problemləri barədə müzakirə aparmaq üçün də şərait yaradır. Müasir dünyada mədəniyyətlərarası anlaşma yalnız humanitar məsələ deyil; o, sülhün, sosial sabitliyin və beynəlxalq əməkdaşlığın vacib amillərindən biridir.

Azərbaycanın təqdim etdiyi mesajın əsasını divarlar əvəzinə körpülər qurmaq ideyası təşkil edir. Ancaq körpülərin möhkəm olması üçün onların hər iki tərəfində etimad və qarşılıqlı məsuliyyət olmalıdır. Bir cəmiyyətin digərini dinləməsi, fərqli mədəniyyətlərə hörmət göstərməsi və ortaq problemlərin həllində əməkdaşlıq etməsi uzunmüddətli münasibətlərin təməlini yaradır.

Milli birlik də eyni prinsiplə möhkəmlənir. İnsanlar fərqliliklərini qorumaqla yanaşı, ümumi vətənin gələcəyinə görə məsuliyyət daşıdıqlarını dərk etdikdə cəmiyyət daha dayanıqlı olur. Bu, nə yalnız dövlətin, nə də yalnız ayrı-ayrı vətəndaşların üzərinə düşən vəzifədir. Birlik qarşılıqlı münasibətlərdə hər gün yenidən təsdiqlənən ortaq dəyərdir.

Azərbaycanın tarixi təcrübəsi və müasir inkişaf yolu barədə danışarkən əsas nəticə budur: ölkənin gücü yalnız əldə etdiyi nailiyyətlərlə deyil, onları mümkün edən ictimai həmrəylik, milli yaddaş və müstəqillik iradəsi ilə də ölçülür. Mədəniyyətlərarası dialoq isə bu dəyərlərin dünyaya çatdırılması və başqa xalqlarla qarşılıqlı anlaşmanın genişləndirilməsi üçün mühüm vasitədir.

Birlik fərqliliklərin yox edilməsi deyil, fərqliliklər içində ortaq gələcək qurmaq bacarığıdır. Bu bacarığı qorumaq həm Azərbaycanın daxili inkişafı, həm də dünyada qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlərin möhkəmlənməsi baxımından vacibdir.